Wat is een processor (CPU)?

De Central Processing Unit (CPU) of gewoon de “processor” is een belangrijke hardware die als het brein van uw laptop fungeert. Hij bepaalt het aantal taken dat uw desktop of laptop tegelijk kan uitvoeren, en hoe soepel u computertoepassingen kunt gebruiken.

Intel en AMD zijn de grootste processorfabrikanten in de wereld, en zij blijven generatie na generatie nieuwe CPU-modellen uitbrengen. Hun lijnen van CPU-producten heten Intel en Ryzen.

Met ontelbare modellen, versies, en technische specificaties die er zijn, kan het kiezen van een CPU voor uw behoeften een ontmoedigende taak zijn. Daarom hebben wij hier alle basisinformatie verzameld die u moet weten voordat u er één kiest. De processor is namelijk een essentieel onderdeel van elke computer dat de mogelijkheden ervan bepaalt en uw gebruikerservaring grotendeels beïnvloedt.

    Prestatieniveaus

    CPU’s kunnen grofweg in drie prestatieniveaus worden ingedeeld. Deze drie groepen verschillen wat betreft prijs, beoogd gebruik, hardwarestructuur, en verwerkingscapaciteiten.

    Budget (instapniveau)

    Budgetprocessoren kunnen tot 85% van de prestaties van middenklasse CPU’s halen. Deze zijn bedoeld voor licht tot middelzwaar computergebruik, zoals basis kantoortoepassingen, media streaming, en casual gaming.

    Processoren van instapniveau zijn voordelig voor verschillende computermodellen, omdat ze compact zijn en minder stroom verbruiken. Veel Chromebooks, mini-laptops, en converteerbare 2-in-1’s zijn bijvoorbeeld uitgerust met CPU’s uit deze categorie. Dergelijke apparaten zijn ontworpen voor productiviteit en maximale levensduur van de batterij, wat alleen bereikt kan worden met energiezuinige componenten.

    Wat desktops betreft zijn budgetprocessoren voordelig voor mensen die hun oude CPU’s willen vervangen zonder hun oude moederbord weg te gooien. Processoren van een hoger niveau zijn fysiek groter, zodat zij niet op oudere systemen kunnen worden geïnstalleerd.

    Middenklasse

    De meeste Intel i5 tot i7 (Ryzen 5 – 7) processoren behoren tot deze categorie. De meeste kantoortoepassingen en media-bewerkingssoftware werken goed of op zijn minst met aanvaardbare snelheden met deze CPU’s. U kunt er ook gemakkelijk games mee spelen op gemiddelde tot hoge instellingen.

    ryzen middenklasse processor

    De huidige mainstream processors zijn fysiek groter dan de budget en de vorige generatie mainstream processors. Voor desktops betekent dit dat ze niet meer op oudere moederborden zullen passen of op hun voedingseenheden (PSU) zullen werken.

    Wat cores en verwerkingsthreads betreft, kunt u van de meeste middenklasse CPU’s verwachten dat ze 2-4 fysieke cores hebben die elk 1-2 threads kunnen draaien. Zij zijn superieur op het gebied van multitasking en ruwe snelheid in vergelijking met hun instapklasse tegenhangers.

    High-end

    Deze CPU’s hebben de hoogste snelheid en multitasking-mogelijkheden onder de bestaande processoren.

    De nieuwste Intel i9’s 10000 serie bijvoorbeeld kan maar liefst 10 cores in één processor hebben. Dat zijn in totaal 20 threads of het gecombineerde vermogen van minstens vijf krachtige middenklasse computers.

    Het is belangrijk op te merken dat deze classificaties vaak arbitrair zijn en dat zij kunnen veranderen naar gelang van de generatie CPU. Nieuwe technologieën zullen de CPU’s van de huidige generatie efficiënter en compacter maken, met behoud van hun oorspronkelijke verwerkingskracht.

    Bovendien zullen fabrikanten nieuwe chipsets produceren die de huidige hiërarchie van processormodellen zullen veranderen. Met andere woorden, de nieuwste high-end modellen zullen binnen enkele jaren of maanden meer betaalbare en relatief weinig krachtige mid-rangers worden.

    Wat is het verschil tussen cores en threads?

    Wanneer u een computer of een processor op zich koopt, zult u vaak het aantal cores op de verpakking zien staan. Dan zult u op de doos zien dat de processor in staat is tot multi-threading, vaak in de kleine lettertjes. De verschillen tussen cores en threads worden bedolven onder tonnen specs en cijfers die voor de consument intimiderend of afschrikwekkend overkomen.

    Het is misschien een beetje rudimentair, maar een keukenanalogie kan helpen begrijpen hoe de hardware werkt. Stel u voor dat uw CPU een keuken is. Het aantal voorzieningen in uw keuken, zoals fornuizen, is gelijk aan het aantal kernen. Als u meer fornuizen heeft, dan kunt u verschillende gerechten tegelijk koken.

    Gebruik makend van dezelfde analogie, denkt u aan threads als koks in die keuken. Meerdere koks hebben betekent dat elk zich kan concentreren op zijn eigen taak, waardoor hij die sneller kan afwerken, aangezien er nog fornuizen beschikbaar zijn.

    Processor cores zijn fysieke componenten die als “individuele hersenen” in een CPU dienen. Aan de andere kant zijn threads virtuele componenten die zich met hun eigen taken bezighouden en daarbij gebruik maken van de middelen die door de cores ter beschikking worden gesteld.

    Wat is beter – meer cores of meer threads?

    De meeste high-end CPU’s hebben zowel een groot aantal cores als threads, maar ze zijn ook het duurst op de markt. Als uw budget beperkt is, moet u een evenwicht zien te vinden tussen prijs, cores, en threads.

    Als u alle andere specificaties constant houdt, is een CPU die meer threads kan draaien over het algemeen beter. Een multi-thread 2,4 GigaHertz (GHz) CPU is echter niet per se beter dan een single-thread 3,4 GHz CPU, vanwege het snelheidsverschil.

    Nogmaals, het hangt af van uw gewoonten op het gebied van computergebruik. Een snellere, single-thread processor is beter in het afhandelen van één veeleisende taak tegelijk, dus werkt hij goed voor gamers. Aan de andere kant is een relatief tragere, multi-thread processor ideaal om verschillende apps tegelijk te verwerken.

    Hoe wordt het vermogen of de snelheid van een processor gemeten?

    In ons artikel hebben wij het begrip Gigahertz geïntroduceerd, wat de snelheid is waarmee een processor werkt. Deze is een belangrijke specificatie van de processor, die bepalend is voor de laadsnelheid van apps en hoe soepel u ze kunt gebruiken. De snelheid wordt ook wel “frequentie” of “kloksnelheid” genoemd.

    Eenvoudig gezegd is de kloksnelheid een maatstaf voor het aantal “cycli” dat een processor in één seconde kan halen. Een cyclus is een eenvoudig rekenkundig probleem, zoals eenvoudige ja-of-nee vragen en wiskundige uitdrukkingen, die heel kleine bouwstenen zijn van ingewikkelde apps en computerprogramma’s.

    Een CPU met een kloksnelheid van 3,2 GHz kan elke seconde 3,2 miljard cycli verwerken. Dat is een exponentiële sprong ten opzichte van CPU’s van enkele tientallen jaren geleden. Zo had de Pentium II in de jaren negentig een kloksnelheid van 400 Megahertz (0,4 GHz).

    Om de concepten van cores en kloksnelheden te combineren: een moderne quad-core processor met vier fysieke cores van 3,2 GHz heeft viermaal zoveel potentieel als een enkele processor van 3,2 GHz. Recente technologieën hebben CPU’s sneller en nog efficiënter gemaakt door de werklast over afzonderlijke cores te verdelen.

    Wat is een goede CPU snelheid?

    Dat hangt af van wat uw computer nodig heeft. Zonder al te technisch te worden, zijn kloksnelheden rond 3,5 – 4,0 GHz ideaal voor gamen en veeleisende toepassingen zoals filmbewerkers. Deze kunnen echter een merkbaar gebrom produceren en worden heel snel heet bij zware belasting. Hun prijs wordt hoger naarmate het aantal fysieke kernen toeneemt.

    Als u het goed vindt om langzamere processors te gebruiken, moet u gaan voor kloksnelheden rond 2,0 GHz. Deze werken goed op de meeste kantoor- en productiviteitstoepassingen, maar het kan langer duren wanneer u video’s rendert of grafische bewerkingssoftware opent. Niettemin verbruiken ze minder batterij op laptops, en ze presteren ook stiller.

    Wat is het overklokken van de CPU?

    Overklokken is het proces waarbij de kloksnelheid van uw CPU wordt opgevoerd tot boven de eigenfrequentie die door de fabrikant is toegewezen. In de meeste gevallen kunt u dat veilig bereiken met apps die door AMD en Intel zelf zijn gemaakt, zoals het Turbo Boost systeem van laatstgenoemde. U kunt ook de BIOS-instellingen en apps van derden gebruiken om dit te doen.

    intel turbo boost technologie

    Het model en de individuele specs van de processor bepalen zijn mogelijkheden en beperkingen voor het overklokken. De Intel i9-9900K is bijvoorbeeld een high-end processor met een basisfrequentie van 3,60 GHz. Met Turbo Boost kunt u de kloksnelheid ervan opvoeren tot 5,0 GHz, zodat u meer veeleisende programma’s met maximale grafische prestaties soepeler kunt verwerken.

    Let wel, overklokken betekent dat er meer vermogen naar uw CPU wordt gestuurd. In de meeste gevallen kunt u dit veilig doen zonder uw hardware te beschadigen, zolang u maar voor de juiste koeling en ventilatie zorgt.

    Wat is de cache van een processor?

    Wanneer u een keuze maakt uit de uitgebreide lijst van CPU’s die op de markt zijn, bent u waarschijnlijk de term “geheugencache” tegengekomen. De cache verwijst naar het fysieke geheugen dat u in de buurt van de processor kunt vinden. Dat is iets anders dan de speciale systeemgeheugenkaart voor Random Access Memory (RAM).

    Processoren van de huidige generatie hebben meestal een cache van 256 KB tot 8 MB. Hij is niet zo groot als RAM, omdat hij alleen de gegevens opslaat die uw systeem in real time oproept. De cache versnelt het rekenproces door de informatie direct beschikbaar te maken, in plaats van uw computer ze uit het RAM of uw harde schijf te laten halen.

    Als voorbeeld kan het uitvoeren van bewerkingen op een zeer omvangrijk Excel-bestand uw computer vertragen. Met een grote cache slaat de processor de hele dataset op in een snel toegankelijk geheugen, zodat u met weinig tot geen vertraging aan de spreadsheet kunt werken. Een cache van 8 MB is voor de meeste gebruikers werkbaar, maar recente, krachtigere CPU’s kunnen een cache hebben die groter is dan 8 MB.

    Intel versus AMD – welke is beter?

    Dat kan moeilijk te beantwoorden zijn, aangezien beide merken bekwame processoren hebben op alle prestatieniveaus. Het kan een oversimplificatie zijn, maar Intel-processoren zijn over het algemeen beter in single-core prestaties, terwijl AMD-modellen beter zijn in multithreading.

    Intel is iets beter voor videospelletjes en zullen ook vaak te vinden zijn in gaming laptops, terwijl AMD iets beter is in multitasking en taken als streaming. Er is echter geen definitieve conclusie mogelijk, aangezien er verschillende hardwarefactoren en specificaties in het spel zijn.

    Hoeveel kost een CPU?

    CPU’s voor desktops kunnen apart worden gekocht, maar voor laptops zijn ze altijd gebundeld als ingebouwde onderdelen. De prijzen van processoren kunnen sterk uiteenlopen, en zij hebben een aanzienlijke invloed op de prijs van uw computer. AMD-processoren zijn over het algemeen betaalbaarder dan Intel-processoren van dezelfde generatie en met hetzelfde prestatieniveau.

    De meeste basis Intel i3 en AMD Ryzen 3 processoren zijn verkrijgbaar voor minder dan €75. Onder de tussenliggende zijn er i5-i7 (Ryzen 5-7) processoren die tussen €150 en €250 geprijsd zijn. Varianten van next-gen processoren zoals Intel i9 en Ryzen 9 kunnen gemakkelijk boven de €300 gaan vanwege hun geweldige specs.

    Kan de CPU worden vervangen of geüpgraded?

    Computereigenaars kunnen overwegen hun processoren te upgraden en de rest van de hardware te behouden. Dat kan gemakkelijk bij de meeste desktopcomputers. Moederborden hebben veiligheidsvergrendelingen die u gemakkelijk met de hand kunt optillen, zodat u de CPU kunt verwijderen.

    U hoeft alleen de plek een beetje schoon te maken en de thermische pasta te vervangen voordat u de nieuwe processor plaatst. Zolang uw nieuwe processor compatibel is met het oude moederbord, zult u waarschijnlijk geen problemen hebben met het installeren ervan.

    Bij laptops is dat echter niet mogelijk. De meeste mobiele CPU’s worden rechtstreeks op het moederbord gesoldeerd, zodat u een geheel nieuwe laptop moet kopen om meer rekenkracht te krijgen. Afhankelijk van het model en de fabrikant zijn slechts enkele laptoponderdelen, zoals een HDD, M2-compatibele solid-state drive, en RAM vervangbaar en upgradeerbaar.

    Voor- en nadelen van een krachtige CPU

    Er zijn verschillende voordelen verbonden aan het hebben van een krachtige processor in uw computer. Er zijn echter ook enkele potentiële nadelen aan verbonden, dus u moet goed overwegen of hij wel aan uw computerbehoeften beantwoordt. Hier volgen de belangrijkste voor- en nadelen van high-end processoren.

    Voordelen

    • Met een high-end CPU kunt u veeleisende apps gebruiken en de nieuwste videospelletjes op hun hoogste instellingen spelen.
    • Multi-tasking is gemakkelijker. U kunt veel apps tegelijk draaien zonder merkbare vertraging of prestatiedips.
    • Met eersteklas processors voor eersteklas toestellen kunt u elk stukje hardware optimaal benutten.
    • Krachtige processors stellen u in staat om besturingssystemen soepel op uw computer te emuleren. U kunt bijvoorbeeld Windows op een virtuele machine op uw Mac installeren.
    • De computer kan instructies en taken snel uitvoeren. In combinatie met een snelle opslagschijf kunnen krachtige CPU’s taken uitvoeren in enkele seconden, in vergelijking met instapmodellen die minuten of uren kunnen duren.
    • Het is een manier om uw laptop of computer voor de komende jaren toekomstbestendig te maken.

    Nadelen

    • High-end CPU’s vereisen een voldoende koelsysteem of een kamer met airconditioning. Zij geven veel warmte af, dus hebben zij grote koellichamen nodig. Voor desktops vereisen dergelijke processoren grote koellichamen of een vloeistofkoelsysteem.
    • Het is een overkill voor de meeste computers. Veel gebruikers zullen niet eens de helft van het rekenpotentieel van de nieuwste i9 en Ryzen 9 processoren gebruiken.
    • Laptops met krachtige CPU’s zijn meestal omvangrijker om plaats te bieden aan grote ventilatoren en koellichamen.
    • Zij verbruiken meer stroom wanneer zij op hoge instellingen draaien. Overklokken kan uw stroomverbruik nog doen toenemen.
    • Omdat deze CPU’s meer stroom verbruiken, hebben ze echte PSU’s met een hoog wattage nodig voor desktops.
    • Die zijn duur. Intel i9 processoren kunnen bijvoorbeeld twee of drie keer zo duur zijn als i7 en Ryzen 7 CPU’s.
    • De meest recente modellen zijn niet compatibel met oudere moederborden.
    • Laptops met krachtige CPU’s hebben meestal een kortere batterijlevensduur. U kunt ze alleen op de maximale instellingen gebruiken wanneer ze op een stopcontact zijn aangesloten.
    Over de auteur

    Remco Bravenboer is een laptop-expert met jarenlange ervaring. Zelf heeft hij meerdere laptops gehad waarbij de één geoptimaliseerd was voor het spelen van games, en de ander krachtig was om mee te programmeren. Daarnaast heeft hij tijdens zijn ICT-opleiding cursussen gevolgd over hardware, waardoor zijn kennis over laptops enorm is gegroeid. Lees hier meer over hem en Laptoid.

    remco bravenboer - laptoid

    Wat vond u van onze informatie?

    0 / 5

    Your page rank:

    Plaats een reactie